Nobel Sinh lý và Y khoa :James Black.

Tưởng nhớ  công trình một bác sĩ y khoa, đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1988  phát triễn ra thuốc tây chữa tim, và thuốc lỡ loét bao tử , vẫn còn bán chạy :

                       

James Black ( 1924- 2010 )  đã từ giã cõi đời

                              G S  Tôn Thất Trình

            Bác sĩ James Black , nhà đoạt giải Nobel gốc xứ Tô Cách Lan - Scotland , nhà tiền phong họa kiểu dựa trên lý trí những loại thuốc tây  và đúng theo tiến trình này,  phát triễn ra  đầu tiên  những  loại thuốc  sử dụng rộng rải chửa trị  bệnh tim  và chận đứng  dạ dày  sản xuất  acid ( chất chua ) , đã qua đời  ngày 22 tháng 3 năm 2010. Ông hưởng 85 năm tuổi đời. Đại học Dundee đã xác nhận tin này, nhưng không cho biết nơi và lý do ông thất lộc.

các hóa chất phthalates

Biết rõ hơn về một chất ô nhiễm độc hại ít ai ngờ tới 

các hóa chất phthalates

G S Tôn Thất Trình

Trung Quốc cũng như Việt Nam đã lưu tâm tân trang dung cụ phân chất đích xác và kiểm sóat hửu hiệu hơn, các chất phu gia hay phương cách sản xuất chế biến thực phẩm dơ bẩn , độc hại, nhất là để xuất khẩu . Tuy nhiên cũng cần lưu ý thêm nữa, những hóa chất pha trộn nhựa dẽo plastics làm đồ chơi – toys trẽ em và vật dụng đặc biệt nhóm hợp chất hóa học , chúng ta thường mơ hồ không biết rỏ . Đó là các chất phthalates, vài người đã liên kết với một lọat vấn đề y tế , sức khỏe . Bang Ca Li Hoa Kỳ lần đầu tiên ở Mỹ cấm dùng phthalates làm đồ chơi và những sản phẩm khác cho trẻ em ; khi thống đốc Arnold Schwarzenegger, tháng 10 năm 2007, ký một biên pháp tranh cải sôi nổi thành luật. Ngày hôm sau , một nhóm môi sinh thành phố Oakland – Ca Li , đệ đơn ra tòa kiện điện thọai i-Phone của hảng Apple là một hiểm nguy y tế vì iPhone này có phthalates hiện diện ở dây điện thọai.

Biết rõ thêm về virus

Mới đây chúng ta đã biết khá nhiều về virus truyền bệnh cúm gà (cúm chim), cúm heo…. nhưng : 

có lẽ bạn cũng nên biết rõ thêm về virus chăng ? 

G S Tôn thất Trình 

An toàn điện thoại tế bào

Mức an toàn điện thoại tế bào ra sao, có đầu độc dân Hoa Kỳ và thế giới không ?          

     G S Tôn Thất Trình

     Công nghệ viễn thông, không dây  Việt Nam nên lưu ý !

Công nghệ viễn thông-  telecommunication industry Việt Nam ngày nay là một trong số công trình lớn nước nhà đang thực hiện ( như tàu điện ngầm thành phố Sài Gòn - metro HCM , phi trường quốc tế Long Thành, cảng công ten nơ Vân Phong , xa lộ cao tốc- express highway  Nam Bắc,  đường xe lữa cao tốc- high speed railway .. ) vay nợ  ngoại quốc lớn đến 8 tỉ đô la Mỹ ( ? ), tưởng cũng nên biết ngành này tiến triễn đến mức nào, thế hệ nào nhất là ở Trung Quốc. 

Hai quan điểm về điện hạt nhân.

Hai quan điểm về điện hạt nhân ( “ điện nguyên tử “) hiện nay của Hoa Kỳ, Việt Nam ngã theo bên nào ?

                       G S Tôn Thất Trình

Cuối năm 2009, quốc hội Việt Nam,  sau nhiều năm do dự,  đã chấp thuận  nguyên tắc và ngân khoản dự trù thiết lập hai nhà máy điện hạt nhân ( nguyên tử ) ở tỉnh Ninh Thuận . Một ở  Phước Dinh  huyện Thuận Nam và một ở Vĩnh Hải huyện Ninh Hải .  Mỗi  nhà máy sẽ gồm 2 tua bin hạt nhân, mỗi tua bin công xuất 1 triệu KW . Như vậy hai nhà máy này  sẽ có công xuất là 4 triệu KW một năm, khi hoàn tất, dự trù vào năm 2020.  

Tiến bộ sinh học

Tiến bộ sinh học

(GS Tôn thất Trình)

 Ký sinh xâm chiếm DNA ký chủ

       Tháng 8 /2007, các nhà khảo cứu báo cáo là vi khuẩn có thể  di chuyễn  hầu như tòan thể hệ gen  của nó vào một ký chủ đa bào . Tuy rằng những di chuyễn này đã được quan sát trước đây, nghiên cứu dẫn các nhà khảo cứu đến tin trưởng rằng  loại xâm nhập di truyền này  có thể còn thông thường hơn là đã nghi ngờ trước đây . Họ nói rất có thể một cơ chế tiến trào mới  cho các sinh vật  lượm lặt những gen mới   và  thích nghi chúng với những chức năng mới .

            Trong một dự án do John Werren , đại học Rochester , bang New York lảnh đạo , các nhà khảo cứu thí nghiệm  với Wolbachia pipientis , một lọai vi khuẩn cọng sinh cư ngụ ở ngọc hòan ( hòn dái ) và buồng trứng nhiều côn trùng , sâu bọ .  Khi các nhà khảo cứu sử dụng thuốc kháng sinh để giết mọi Wolbachia sống trong  một mẽ ruồi trái cây, họ tìm thấy là  gần như hầu hết DNA  ký sinh  ở lại  sau hệ thống nhận ruồi trái cây . Hơn nữa, khi họ lai các ruồi đực mang theo hệ gen được nhét Wolbachia này , với  ruồi cái không có Wolbachia,  họ tìm ra là hệ gen đã được  chuyễn  từ cha đến con cái  của cả hai phái tính . Các ruồi cái cũng  chuyễn DNA ký sinh qua con cái .

Ổi dứa - Fejoa

Một giống ổi thích hợp vùng cao Việt Nam, khí hậu khô cằn , cho trái ăn , hoa làm rau sống, cây làm kiểng  hàng dậu ,  vòm cây che mát :  đó là lòai ổi dứa

                         G S Tôn thất Trình

Chúng tôi đã giới thiệu ở sách :” Tìm hiểu … cây ăn trái có triễn vọng .. xuất bản lần thứ nhất năm 1995 , tái bản với nhiều bổ sung năm 2000 “    3 lòai  ổi, họ Sim-Myrtaceae, giáo sư Phạm Hòang Hộ liệt kê ở Việt Nam là lòai ổi Psidium Guiava L. (  các giống ổi xa lị ) ,  loai ổi sẽ ruột màu tím  Psidium littorale Raddi  ( tên trước đây là P. cattleianum Sabine ) thường cho là ngun gốc Trung quốc , nhưng thật ra là nguồn gốc Nam Mỹ ,được đưa vào Trung quốc từ lâu  và lòai ổi kiểng  Psidium cujavullis  Burm ., f.  Cũng như đề cập đến những giống ổi xa lị , Trung tâm Cây  ăn trái Long Định ,Tiền giang  du nhập tuyễn chọn từ gần 5-  10 năm nay.  Và cũng đề cập đến lòai ổi dứa – pineapple guava  hay ổi Fejoa, tên khoa học là Fejoa sellowiana , nên du nhập nhiều giống tuyễn chọn đem trồng ở vùng cao  có lạnh nước nhà . Loài ổi Fejoa cũng  thường cho là nguồn gốc Tân Tây Lan - New Zealand, nhưng thật ra  nguồn gốc Nam Mỹ , Nam Brasil, Bắc Argentina , Paraguay, và  Uruguay . Nhưng nay cũng trồng được  ở Nam Ca Li , Hoa Kỳ, đặc biệt dọc theo bờ biển , tuy rằng cũng có nhiều giống Fejoa chịu đựng nhiều vùng bên trong khí hậu biến thiên hơn .  Mới đây các nhà thực vật đổi tên thành Acca sellowiana , nhưng ít ai dùng tới .

Cao Bằng

Hiểu rõ hơn về một tỉnh Đông Bắc Việt Nam, địa đầu biên giới giáp Trung Quốc ,
tộc dân Kinh là thiểu số :

Thử lạm bàn phát triển tỉnh Cao Bằng

G S Tôn Thất Trình

Hùng Vương đô ở Châu Phong ,

Ấy nơi Bạch Hạc hợp dòng Thao Giang

Đặt tên là nước Văn Lang,

Chia mười lăm bộ , bản chương cũng liền…

… Định yêu Hà Nội đổi thay ,

Ấy châu Giao Chỉ xưa nay còn truyền.

Tân Hưng là cõi Hưng Tuyên,

Vũ Ninh tỉnh Bắc , Dương Tuyền tỉnh Đông.

Thái, Cao hai tỉnh hôn Đông,

Ấy là Vũ Định tiếp cùng biên manh ….

( Đại Nam Quốc Sử Diễn Ca )

Cà Phê

Biết Sành Sỏi Về Cách Mới Thưởng Thức Cà Phê

G S Tôn thất Trình

Cách đây hơn 5 năm, chúng tôi đã trình bày ở tập san Đi Tới – Canada và tập san Hội Nông Nghiêp Việt Nam hải ngọai Costa Mesa – Ca Li về phát triễn trên 500 000 ha cà phê vối Robusta ở Việt Nam (năm 1974 chỉ có 8 000 ha), lọai nhiều cafêin nhất trong mọi thứ giống cà phê trên thế giới và các cách thưởng thức cà phê ở nước nhà, nhưng lưu ý nên coi chừng nhiều tiệm bán cà phê biến chứng nguy hiểm, như cà phê ôm, cà phê R đến Z…, và mới đây vài tiệm cà phê “sau vườn nhà”, thật ra là những quán mãi dâm trá hình v.v…. Và đã có đề nghị mở rộng thêm dây chuyền cà phê mô phỏng theo các tiệm Cà phê Starbuck Mỹ, như hảng Cà phê Trung Nguyên đang cố gắng bắt chước, thành công một phần nào ở nước nhà.

Những con Kiến (Ants)

Vài chuyện “lạ “ hay “ không lạ “ khoa học,kỷ thuật thế giới , có lẽ nên biết chăng ?

 ( G S Tôn Thất Trình}  

1-Đầu tư nuôi kiến ở Trung Quốc ,  bị lừa gạt  như chim cút ở miền Nam trước đây? 

           Có lẽ đã  đến 1 triệu nông dân Trung Quốc đã mất tiền mua kiến, không khác gì mấy về đầu thập niên 1970 , dân thị thành miền Nam Việt Nam bị con buôn Hồng Kông lừa gạt mua trứng cút ,  ấp nở nuôi bán .   Ông nông dân vô học , đã mấy tuần mất ngủ , và khi nào ngủ được thì ông lại  gặp nhiều giấc mơ ác mộng .   Hơi thở ông ta không đều nữa và lông mày nặng trỉu.  Nguồn gốc mối lo sợ ?  Một tháp thùng cạc tông ở phòng bên cạnh . Đầy nhóc kiến .  Sau hơn 40 năm làm việc nặng nề , còm lưng cày cuốc đất đai, Li Fang Hai , 62 tuổi và bà vợ  dành dụm được 11 000 đô la Mỹ , đầu tư làm nông trang nuôi kiến .

Hiểu biết khoa học kỹ thuật

Tản mạn , tiến bộ hiểu biết khoa học kỹ thuật

G S Tôn thất Trình 

1. Lảnh vực sinh học

                 1-Biết qua công trình nhà tiền phong di truyền học đọat giải Nobel  Joshua Lederberg

             Joshua Lederberg  đọat giải Nobel  nhờ khám phá ra là vi khuẩn- bacteria có phái tính- sex,  thiết lập được nền tảng của di truyền học cận đại  và công nghệ sinh học, từ giả cuộc đời  vì sưng phổi  ngày 3 tháng hai  2008  ở thành phố New York City . Thọ 82 tuổi . Ông làm ra công trình tiền phong phi phàm này , lúc ông  vẫn còn học Cao học, giúp ông  trở thành một trong những nhà khảo cứu đầu tiên  thao tác gen( es )  trên sinh vật  . Công trình mở đường cho hiểu biết cách nào vi khuẩn tiến trào và những cơ chế chúng  phát triễn và chuyễn giao mức đề kháng các thuốc kháng  ( trụ ) sinh.   Nó cũng giúp khởi sự một sự nghiệp  lâu dài và mỹ mãn ở ngành sinh học không gian và thông minh nhân tạo, cùng 40 năm  ở các ủy ban cố vấn  chánh phủ Hoa Kỳ về chách sách y tế , an ninh quốc gia và kiểm sóat vũ khí .

Nhớ Quê Hương - thơ

Nhớ Quê Hương

Tâm Đạo

Cửu Long lớp lớp phù kiều

Trăng đêm Tam Đảo, mây chiều Hương Giang.

Võ khí mới của Hoa Kỳ

Võ khí mới của Hoa Kỳ

GS Tôn Thất Trình

Trong số tháng 5 năm 2009, tạp chí Khoa học Phổ Thông - Popular Science Hoa Kỳ , trình bày nhưng tiến triễn mới về “Trò chơi Chiến Tranh - War Games “ , những tiến bộ sẽ có vào năm 2011 và hoàn tất họạt động được tòan thể năm 2015, trong khuôn khổ chương trình có tên là Những Hệ thống Chiến Đấu Tương Iai - Future Combat Systems viết tắt là FCS, một cố gắng cận đại hóa tham vọng nhất của Lục Quân Hoa Kỳ, kể từ Thế Chiến Thứ II. 

BA LẦN DUYÊN NỢ HUẾ

BA LẦN DUYÊN NỢ HUẾ

       Tâm Đạo Tôn Thất Trình (1990)

Sau khi hết trung học, tôi rất ít có dịp sinh hoạt với cộng đồng Huế và Thừa Thiên. Duyên Nợ với Huế tính ra vỏn vẹn ba lần. Tôi gọi Duyên là những cơ hội cho phép lạm bàn đến tương lai của Huế; Nợ là vì các hoài bão đóng góp phần nhỏ để bảo tồn, cải thiện, phát triển một lãnh vực nào đó nơi "chôn nhau cắt rốn" của mình đều chưa có gì thành tựu.

Đời sống thế kỷ 21

Khoa học Kỹ thuật đời sống thế kỷ 21 

GS Tôn Thất Trình 

Cú sốc phần mềm ( nhu liệu ), ý niệm lớp trong suốt

             Rất nhiều người Âu Mỹ ngày nay , khi đến sở làm việc  là mở ngay máy computer và  đọc các   báo cáo e – mail ( thơ điện tử ) accounts.  Khác biệt giữa máy computer có ích và một máy computer  đắt tiền nặng  giấy tờ, lẽ dĩ nhiên, là phần mềm – software . Một mảnh phần mềm   là một danh sách chỉ thị bảo cho computer phải làm những gì .   

Ngày nay , computers song song với những phần mềm của chúng,  có mặt khắp nơi .

             Nếu có bao giờ bạn phải phấn đấu để hiểu cách nào một mảnh phần mềm  họat động ,  điều này không phải chỉ riêng cho một mình bạn mà thôi .  Thật sự , thử đọc một e – mail mới ,  là bạn khởi động một thác lũ  họat động , phức tạp đến nổi không một  người nào  lại có thể hiểu biết hòan tòan mọi họat động này cả thảy .  Hệ thống phụ - subsystem này tương tác với hệ thống phụ khác ,   khi electron bật lên  và  chảy qua các  microchips  , họat động   theo các sai khiến  của lý học bán dẫn .  Tại sao  mỗi lần  bạn  bấm , gỏ Internet  lại xuất hiện  một vị trí Web mát mẽ mới  chạy tốt đẹp , dù cho nó không được một nhóm  đọat giải Nobel xuất sắc làm lập trình ?

        Căn bản làm mọi điều họat động  là ý niệm  lớp ( và thứ lớp trong suốt ) - concept of  layers .  Lớp trên hết   là ứng dụng bạn hiện đang sử dụng  một xử lý từ– word processing , tỉ như Microsoft Word chẳng hạn . 

Văn Minh

Việt Nam đang  cố gắng phát triển ba công nghệ  thế giới thế kỷ thứ 21- công nghệ năng lượng , công nghệ nanô , công nghệ sinh học-  nhưng hệ thống chánh trị , kinh tế,  xã hội   nước nhà đã tiến kịp  trào lưu hiện đại  thế giới văn minh chưa ? Thử mạn đàm :

Việt Nam  hướng mau hơn về  văn minh , văn hóa týp 1 thế giới được không ?

                                    G S Tôn Thất Trình

  Sau đây là quan điểm “ mới “ về xếp hạng văn minh , văn hóa của GS  Michael Shermer , giáo sư phụ tá  trường Chánh trị và Kinh tế ,  Viện đại học Cao học ,  Claremont , bình luận viên hàng tháng tạp chí Khoa học Hoa Kỳ - Scientific American , tác giả sách vừa mới xuất bản : “ Trí Óc Thị Trường – The Mind of the Market” .

            Nền văn minh thế giới  đang tiến mau lẹ đến điểm đổ dốc , đổ nghiêng, đổ ngữa . Nhân lọai đang cần một chuyễn tiếp  từ các nhiên liệu hóa thạch không  tái sinh được  , lọai năng lượng chủ yếu của chúng ta đến  những nguồn năng lượpg tái sinh được , giúp chúng ta  phồn thịnh tương lai.  Sai hỏng thực hiện cuộc biến đổi này, sẽ làm  chúng ta diệt vong , sa vào  những mưu mô , qủy kế không ngưng , và những xung đột kinh tế  quấy nhiễu văn minh thế giới , suốt nữa thiên niên kỷ vừa qua .

            Chắc chắn là chúng ta cần những kỷ thuật mới , nhưng nếu  những hệ thống kinh tế và chánh trị  không tiến triễn, chúng ta sẽ không trở thành những gì chúng ta cần phải đạt được .  Đó là cái gì vậy ?  Đó là týp 1 văn minh thế giới .

       

Cá ngừ

 Sau bài đánh bắt  cá ngừ vi xanh ( ở Việt Nam là cá ngừ vi vàng vùng gần Trường Sa , Nam Côn Sơn …biển Đông , cá ngừ vằn v.v… vùng biển Tây v.v ) :

  Cần lội ngược dòng chưa hay câu chuyện  lạm thác  cá ngừ  biển cả ?

                        G S Tôn Thất Trình

Ở thời đại phong phú thông tin, Richard Ellis  chứng minh là  cần có  nhiều thông tin hơn nữa, đầy tàu , thuyền ghe hơn nữa  , hầu  đánh bắt trong đại dương bấn lọan chúng ta . Trên sách” Cà Ngừ -Tuna,  một sự kiện báo trước chồng chất lẫn nhau,  xen chen cùng những mẩu vụn vặt chi tiết đau xót , tất cả nhắm vào nơi nào đây ? Vào miệng hố , bờ vực .

Thế nhưng chúng ta sẽ làm gì với nguồn thông tin này,   thời điểm vùng biển cả  cá biệt  mỗi ngày mỗi tệ hại hơn,  xa bờ , nơi các lưới túi vét purse- seiner ,  giây câu dài – long liners  và giải thưởng các nhà thể thao và lao móc –harpooners đánh bắt những con cá cá nhân, giá cao hơn một xe hơi  xa xỉ Porsche ?

   

Sinh học tiến trào

    Thử xã luận tiến trào :                                 

 Có nên thôi dở trò khỉ với tiến trào ?

                                               G S Tôn Thất Trình

             Sau đây là một quan điểm của David P.Barash, nhà sinh học tiến trào, giáo sư tâm lý  tại đại học Washington, có lẽ chúng ta nên biết qua .

             Cả hai tư tưởng phái tả cũng như phái hửu , đều  cố tâm  vặn chéo những nguyên tắc  để thích nghi với cứu cánh phe mình.

              Bà vợ  vị giám mục tin lành  Worchester ,  nổi danh cách đây  150 năm , khi thốt lên là  con người  có thể nguồn gốc là khỉ không đuôi - apes : ” ông ơi, tôi hy vọng là không đúng như vậy ! , Nhưng nếu đúng , hãy hy vọng  là điều này sẽ không được phổ cập rộng rải ! “ Nhưng khi đề cập tới sinh học xã hội , được biết  những ngày rày, theo  tên gọi là tâm lý tiến trào – evolutionary psychology, bà vợ vị gíám mục  có rất nhiều kẻ đối giá cận đại .  Hửu phái tôn giáo  và tả phái thế tục  được xem là khoa học , đều cùng một lều, một cách đáng ngạc nhiên .  Cả hai bên  đều nghiêng về tranh cải và diễn tả sai lạc  tính cách thích đáng của tiến trào đối với con người .  Phái hửu  lẽ dĩ nhiên chối bỏ  lớp khía canh  khoa học bên dưới . Thế còn phái tả thì sao? Họ là thế tục, họ duy lý,  họ khoan dung, phải không ?

             Và đây là chà xát , đá mài . Hơn 30 năm, các nhà hàn lâm thiên tả  ,đặc biệt cư trú tại ngành nhân văn học và một phần nào tại ngành khoa học xã hội, đã mạnh mẽ chống đối  sử dụng lý thuyết tiến trào ,  giúp giải thích  hửu lý  cư xử nhân sinh . Một phần vì  huấn luyện nghề nghiệp  nhấn mạnh vai trò  học hỏi xã hội và các truyền thống văn hóa .  Có lẽ còn hơn nữa ,  vì họ lo sợ những khám phá có cơ xảy ra.  Vậy chớ khác biệt chủng tộc  có bao hàm  phân biệt di truyền , có thể biện cứ chống lại bình đẳng xã hội không ?  Vậy chớ đàn bà số phận phải lo bếp núc và sinh con đẻ cái ,  có phải là lý học mức cao không đây ?  Ngày cả khi khoa học  tế nhị hơn điểm này ( chắc chắn như  vậy ) , thông điệp đơn giản hơn ,  có làm chìm xuồng chi tiết và cung cấp thêm đạn được cho thóai trào xã hội không ?

      

Tồn trử CO2 – carbon dioxide

Tồn trữ CO₂ – carbon dioxide dưới đáy biển .

            Ở Bắc Hải , cách bờ biển Na Uy – Norway  150 dặm Anh ( 253 km ), niềm hy  vọng mới nhất, lớn nhất  giảm khí nhà kiếng  là chụp bắt  carbon dioxide CO₂   ngay tại nguồn  và chôn nó dưới đất . Sleipner là tên gọi  của một con ngựa tám chân  của huyền thọai Norse cho một dự án tiền phong, phát triễn từng giai đọan,  kể từ năm 1996,  môt giàn  khí dầu thiên nhiên , ngòai khơi Bắc Hải . dự án  do StatoilHydro điều hành . StatoilHydro là một công ty chánh dầu lửa và khí dầu Na uy .  Phản ứng về một thuế đánh vào phát thải khí nhà kiếng  chánh phủ Na Uy đặt ra , mỗi năm  công ty lấyđi chừng một triệu tấn CO_2,  chụp bắt như thể một sản phẩm phế thải , công ty thu hồi và bơm hơn 99% từ khí dầu nthiên nhiên ở 2600 bộ ( 867m )  duời sàn đáy biển, đổ vào một tầng  địa chất đá cát lọng bọng,  trên chóp là tầng đá không thấm ướt . CO₂  đã dứng lại đó .Theo lời Sally Benson , nhà thủy địa chất viện đại học Stanford , hảng đã làm đượcmột công trình quan trọng , đem đến nơi này mọi chuyên viên khắp thế giới , định giá công việc hảng làm.  Theo thành quả , chúng ta có thể  vững tâm nói rằng không có rò rĩ   CO₂ ở vị trí Sleipner . Cảm ứng thành công Sleipner , những dư án CCS chụp bắt và tồn trữ carbon tương tự đã được thiết lập tài Vòng Tròn Bắc cực – Artic Circle , Algeria , Úc  và Canada .  Đến bây giờ , đa số các doanh nghiệp này,  liên quan chủ yếu đến thu hái khí dầu thiên nhiên  , một họat động có cơ  thu lại phí tổn xử lý CO₂ , bốc lên chung với khí dầu .  Những ngành công nghệ phải dối đầu  phí tổn cao hơn khi chuyễn  qua CCS , phát thải ra nhiều carbon  tỉ như nhà máy điện  , nhà máy hóa học dầu lữa, nhà máy thép và nhà máy xi măng , thường ít theo dõi dự án Sleipner . Vùng Sleipner nới rộng , có đủ khả năng tồn trữ CO₂  Na Uy phát thải trong nhiều năm  và có tiềm thế tồn trử  một phần CO₂  Âu châu trong tương lai , mãi cho đếnlúc kỷ thuật làm sạch năng lượng sẽ làm cho CCS lỗi thời  .           

Sóng RađiÔ

Cập nhật hiểu biết, đột phá  KHKT:
( Tôn Thất Trình )

  Những cách sử dụng làn sóng rađiô

                   Khi bạn dạo phố  đại lô 14 th,  bạn lang thang  qua một “ bệnh viện “ tâm thần  điện từ vô hình - invisible  electromagnetism .  Thật thế,

nếu bạn có thể nhìn thấy được các làn sóng rađiô , thì ở  nóc tòa xây cất Empire State Building ,  thành phố New York City,  cách đường này 20 khối nhà – blocks về phía Bắc , bạn thấy cháy bừng sáng ngọn lữa tựa như kính vạn hoa – kaleidoscopic flare, chói sáng tòan thể đại phố.  Tòa Empire State    Building tiếp nhận một lọat ăng ten , lợi dụng bề cao  1 454  bộ Anh ( gần 485 m ) cho đến  chóp  tòa chứa cột thu lôi , để phát thanh một nhóm đông trạm rađiô và ti vi  . Nhưng không khí không chỉ chứa  các tín hiệu rađiô và ti vi mà thôi . Nỗi hổn lọan  phụ thêm nào là  điện thọai tế bào ,  nào là các máy để đùi - laptop có khả năng Wi-Fi , máy walkie – talkies , và nhiều lọai khác nữa .