BA LẦN DUYÊN NỢ HUẾ

BA LẦN DUYÊN NỢ HUẾ

       Tâm Đạo Tôn Thất Trình (1990)

Sau khi hết trung học, tôi rất ít có dịp sinh hoạt với cộng đồng Huế và Thừa Thiên. Duyên Nợ với Huế tính ra vỏn vẹn ba lần. Tôi gọi Duyên là những cơ hội cho phép lạm bàn đến tương lai của Huế; Nợ là vì các hoài bão đóng góp phần nhỏ để bảo tồn, cải thiện, phát triển một lãnh vực nào đó nơi "chôn nhau cắt rốn" của mình đều chưa có gì thành tựu.

Đời sống thế kỷ 21

Khoa học Kỹ thuật đời sống thế kỷ 21 

GS Tôn Thất Trình 

Cú sốc phần mềm ( nhu liệu ), ý niệm lớp trong suốt

             Rất nhiều người Âu Mỹ ngày nay , khi đến sở làm việc  là mở ngay máy computer và  đọc các   báo cáo e – mail ( thơ điện tử ) accounts.  Khác biệt giữa máy computer có ích và một máy computer  đắt tiền nặng  giấy tờ, lẽ dĩ nhiên, là phần mềm – software . Một mảnh phần mềm   là một danh sách chỉ thị bảo cho computer phải làm những gì .   

Ngày nay , computers song song với những phần mềm của chúng,  có mặt khắp nơi .

             Nếu có bao giờ bạn phải phấn đấu để hiểu cách nào một mảnh phần mềm  họat động ,  điều này không phải chỉ riêng cho một mình bạn mà thôi .  Thật sự , thử đọc một e – mail mới ,  là bạn khởi động một thác lũ  họat động , phức tạp đến nổi không một  người nào  lại có thể hiểu biết hòan tòan mọi họat động này cả thảy .  Hệ thống phụ - subsystem này tương tác với hệ thống phụ khác ,   khi electron bật lên  và  chảy qua các  microchips  , họat động   theo các sai khiến  của lý học bán dẫn .  Tại sao  mỗi lần  bạn  bấm , gỏ Internet  lại xuất hiện  một vị trí Web mát mẽ mới  chạy tốt đẹp , dù cho nó không được một nhóm  đọat giải Nobel xuất sắc làm lập trình ?

        Căn bản làm mọi điều họat động  là ý niệm  lớp ( và thứ lớp trong suốt ) - concept of  layers .  Lớp trên hết   là ứng dụng bạn hiện đang sử dụng  một xử lý từ– word processing , tỉ như Microsoft Word chẳng hạn . 

Văn Minh

Việt Nam đang  cố gắng phát triển ba công nghệ  thế giới thế kỷ thứ 21- công nghệ năng lượng , công nghệ nanô , công nghệ sinh học-  nhưng hệ thống chánh trị , kinh tế,  xã hội   nước nhà đã tiến kịp  trào lưu hiện đại  thế giới văn minh chưa ? Thử mạn đàm :

Việt Nam  hướng mau hơn về  văn minh , văn hóa týp 1 thế giới được không ?

                                    G S Tôn Thất Trình

  Sau đây là quan điểm “ mới “ về xếp hạng văn minh , văn hóa của GS  Michael Shermer , giáo sư phụ tá  trường Chánh trị và Kinh tế ,  Viện đại học Cao học ,  Claremont , bình luận viên hàng tháng tạp chí Khoa học Hoa Kỳ - Scientific American , tác giả sách vừa mới xuất bản : “ Trí Óc Thị Trường – The Mind of the Market” .

            Nền văn minh thế giới  đang tiến mau lẹ đến điểm đổ dốc , đổ nghiêng, đổ ngữa . Nhân lọai đang cần một chuyễn tiếp  từ các nhiên liệu hóa thạch không  tái sinh được  , lọai năng lượng chủ yếu của chúng ta đến  những nguồn năng lượpg tái sinh được , giúp chúng ta  phồn thịnh tương lai.  Sai hỏng thực hiện cuộc biến đổi này, sẽ làm  chúng ta diệt vong , sa vào  những mưu mô , qủy kế không ngưng , và những xung đột kinh tế  quấy nhiễu văn minh thế giới , suốt nữa thiên niên kỷ vừa qua .

            Chắc chắn là chúng ta cần những kỷ thuật mới , nhưng nếu  những hệ thống kinh tế và chánh trị  không tiến triễn, chúng ta sẽ không trở thành những gì chúng ta cần phải đạt được .  Đó là cái gì vậy ?  Đó là týp 1 văn minh thế giới .

       

Cá ngừ

 Sau bài đánh bắt  cá ngừ vi xanh ( ở Việt Nam là cá ngừ vi vàng vùng gần Trường Sa , Nam Côn Sơn …biển Đông , cá ngừ vằn v.v… vùng biển Tây v.v ) :

  Cần lội ngược dòng chưa hay câu chuyện  lạm thác  cá ngừ  biển cả ?

                        G S Tôn Thất Trình

Ở thời đại phong phú thông tin, Richard Ellis  chứng minh là  cần có  nhiều thông tin hơn nữa, đầy tàu , thuyền ghe hơn nữa  , hầu  đánh bắt trong đại dương bấn lọan chúng ta . Trên sách” Cà Ngừ -Tuna,  một sự kiện báo trước chồng chất lẫn nhau,  xen chen cùng những mẩu vụn vặt chi tiết đau xót , tất cả nhắm vào nơi nào đây ? Vào miệng hố , bờ vực .

Thế nhưng chúng ta sẽ làm gì với nguồn thông tin này,   thời điểm vùng biển cả  cá biệt  mỗi ngày mỗi tệ hại hơn,  xa bờ , nơi các lưới túi vét purse- seiner ,  giây câu dài – long liners  và giải thưởng các nhà thể thao và lao móc –harpooners đánh bắt những con cá cá nhân, giá cao hơn một xe hơi  xa xỉ Porsche ?

   

Sinh học tiến trào

    Thử xã luận tiến trào :                                 

 Có nên thôi dở trò khỉ với tiến trào ?

                                               G S Tôn Thất Trình

             Sau đây là một quan điểm của David P.Barash, nhà sinh học tiến trào, giáo sư tâm lý  tại đại học Washington, có lẽ chúng ta nên biết qua .

             Cả hai tư tưởng phái tả cũng như phái hửu , đều  cố tâm  vặn chéo những nguyên tắc  để thích nghi với cứu cánh phe mình.

              Bà vợ  vị giám mục tin lành  Worchester ,  nổi danh cách đây  150 năm , khi thốt lên là  con người  có thể nguồn gốc là khỉ không đuôi - apes : ” ông ơi, tôi hy vọng là không đúng như vậy ! , Nhưng nếu đúng , hãy hy vọng  là điều này sẽ không được phổ cập rộng rải ! “ Nhưng khi đề cập tới sinh học xã hội , được biết  những ngày rày, theo  tên gọi là tâm lý tiến trào – evolutionary psychology, bà vợ vị gíám mục  có rất nhiều kẻ đối giá cận đại .  Hửu phái tôn giáo  và tả phái thế tục  được xem là khoa học , đều cùng một lều, một cách đáng ngạc nhiên .  Cả hai bên  đều nghiêng về tranh cải và diễn tả sai lạc  tính cách thích đáng của tiến trào đối với con người .  Phái hửu  lẽ dĩ nhiên chối bỏ  lớp khía canh  khoa học bên dưới . Thế còn phái tả thì sao? Họ là thế tục, họ duy lý,  họ khoan dung, phải không ?

             Và đây là chà xát , đá mài . Hơn 30 năm, các nhà hàn lâm thiên tả  ,đặc biệt cư trú tại ngành nhân văn học và một phần nào tại ngành khoa học xã hội, đã mạnh mẽ chống đối  sử dụng lý thuyết tiến trào ,  giúp giải thích  hửu lý  cư xử nhân sinh . Một phần vì  huấn luyện nghề nghiệp  nhấn mạnh vai trò  học hỏi xã hội và các truyền thống văn hóa .  Có lẽ còn hơn nữa ,  vì họ lo sợ những khám phá có cơ xảy ra.  Vậy chớ khác biệt chủng tộc  có bao hàm  phân biệt di truyền , có thể biện cứ chống lại bình đẳng xã hội không ?  Vậy chớ đàn bà số phận phải lo bếp núc và sinh con đẻ cái ,  có phải là lý học mức cao không đây ?  Ngày cả khi khoa học  tế nhị hơn điểm này ( chắc chắn như  vậy ) , thông điệp đơn giản hơn ,  có làm chìm xuồng chi tiết và cung cấp thêm đạn được cho thóai trào xã hội không ?

      

Tồn trử CO2 – carbon dioxide

Tồn trữ CO₂ – carbon dioxide dưới đáy biển .

            Ở Bắc Hải , cách bờ biển Na Uy – Norway  150 dặm Anh ( 253 km ), niềm hy  vọng mới nhất, lớn nhất  giảm khí nhà kiếng  là chụp bắt  carbon dioxide CO₂   ngay tại nguồn  và chôn nó dưới đất . Sleipner là tên gọi  của một con ngựa tám chân  của huyền thọai Norse cho một dự án tiền phong, phát triễn từng giai đọan,  kể từ năm 1996,  môt giàn  khí dầu thiên nhiên , ngòai khơi Bắc Hải . dự án  do StatoilHydro điều hành . StatoilHydro là một công ty chánh dầu lửa và khí dầu Na uy .  Phản ứng về một thuế đánh vào phát thải khí nhà kiếng  chánh phủ Na Uy đặt ra , mỗi năm  công ty lấyđi chừng một triệu tấn CO_2,  chụp bắt như thể một sản phẩm phế thải , công ty thu hồi và bơm hơn 99% từ khí dầu nthiên nhiên ở 2600 bộ ( 867m )  duời sàn đáy biển, đổ vào một tầng  địa chất đá cát lọng bọng,  trên chóp là tầng đá không thấm ướt . CO₂  đã dứng lại đó .Theo lời Sally Benson , nhà thủy địa chất viện đại học Stanford , hảng đã làm đượcmột công trình quan trọng , đem đến nơi này mọi chuyên viên khắp thế giới , định giá công việc hảng làm.  Theo thành quả , chúng ta có thể  vững tâm nói rằng không có rò rĩ   CO₂ ở vị trí Sleipner . Cảm ứng thành công Sleipner , những dư án CCS chụp bắt và tồn trữ carbon tương tự đã được thiết lập tài Vòng Tròn Bắc cực – Artic Circle , Algeria , Úc  và Canada .  Đến bây giờ , đa số các doanh nghiệp này,  liên quan chủ yếu đến thu hái khí dầu thiên nhiên  , một họat động có cơ  thu lại phí tổn xử lý CO₂ , bốc lên chung với khí dầu .  Những ngành công nghệ phải dối đầu  phí tổn cao hơn khi chuyễn  qua CCS , phát thải ra nhiều carbon  tỉ như nhà máy điện  , nhà máy hóa học dầu lữa, nhà máy thép và nhà máy xi măng , thường ít theo dõi dự án Sleipner . Vùng Sleipner nới rộng , có đủ khả năng tồn trữ CO₂  Na Uy phát thải trong nhiều năm  và có tiềm thế tồn trử  một phần CO₂  Âu châu trong tương lai , mãi cho đếnlúc kỷ thuật làm sạch năng lượng sẽ làm cho CCS lỗi thời  .           

Sóng RađiÔ

Cập nhật hiểu biết, đột phá  KHKT:
( Tôn Thất Trình )

  Những cách sử dụng làn sóng rađiô

                   Khi bạn dạo phố  đại lô 14 th,  bạn lang thang  qua một “ bệnh viện “ tâm thần  điện từ vô hình - invisible  electromagnetism .  Thật thế,

nếu bạn có thể nhìn thấy được các làn sóng rađiô , thì ở  nóc tòa xây cất Empire State Building ,  thành phố New York City,  cách đường này 20 khối nhà – blocks về phía Bắc , bạn thấy cháy bừng sáng ngọn lữa tựa như kính vạn hoa – kaleidoscopic flare, chói sáng tòan thể đại phố.  Tòa Empire State    Building tiếp nhận một lọat ăng ten , lợi dụng bề cao  1 454  bộ Anh ( gần 485 m ) cho đến  chóp  tòa chứa cột thu lôi , để phát thanh một nhóm đông trạm rađiô và ti vi  . Nhưng không khí không chỉ chứa  các tín hiệu rađiô và ti vi mà thôi . Nỗi hổn lọan  phụ thêm nào là  điện thọai tế bào ,  nào là các máy để đùi - laptop có khả năng Wi-Fi , máy walkie – talkies , và nhiều lọai khác nữa .         

Tế bào mỡ

Cập nhật hiểu biết  y khoa :

            Tế bào tạo  mỡ, béo là nơi thân thể hành động, họat động

                                    Tôn Thất Trình

Không phải đần độn như chúng ta tưởng, những  tủ lạnh cở bự của thế giới tế bào , tế bào tạo mỡ ( béo ) – fat cells nay được  các nhà khoa học công nhận , dẫn đạo  cuộc sống đặc biệt tích cực và ảnh hưởng mạnh .  Chúng đóng vai trò quan trọng  trong nhiều chức năng thân thể, theo khảo cứu gợi ý , tỉ như điều hòa  đói lòng  và đẩy lui lây nhiễm ..  Nhưng dưới những điều kiện sai quấy , khuynh hướng thiên nhiên của tế bào mỡ, có thể trái ngược, đưa tới  tăng gia hiểm nguy  các bệnh  thời thượng cận đại , gồm bệnh tim , tiểu đường lọai 2  và vài lọai ung thư .  Giáo sư David Heber trường y khoa Geffen, giám đốc  Trung tâm  UCLA Dinh Dưỡng Con Người , viện đại học UC Los Angeles , Nam Ca Li , nói : tế bào mỡ  phức tạp lạ lùng. Chúng không  chỉ là một túi , một bao mỡ . Sau đây là một hướng dẫn ngắn  ngũi về tế bào thường hay bị hiểu lầm . 

             Tính danh  .

            Mục đích của tế bào tạo mỡ ở đời sống  là tồn trữ  năng lượng dưới thể dạng  chất béo lỏng .  Ở tình trạng tự nhiên , tế bào  tập hợp thành   khối kết tụ khổng lồ , gọi là mô mỡ - adipose tissue , nơi tế bào tạo mỡ  xen vào các sợi  tạo keo –collagen, mạch máu  và tế bào hệ thống miễn nhiễm .

            Ở đâu ?

           

Dubai

Kiến trúc  thành phố , thủ đô …tương lai, thế kỷ thứ 21:

                                    Dubai có thực không ?

                                    G S Tôn Thất Trình

Thương xá thần kỳ, kiến trúc tương lai học, khách sạn xa xỉ huy hòang.  Đó là thủ đô Dubai , một thành phố  giữa sa mạc tại vịnh Ba Tư., đang tiến vào vũ trụ . Trượt tuyết , chơi ski bên trong nhà, những hải đảo nhân tao… Mọi thứ đều là sự thực  ở thành phố quốc tế lóe sáng  ốc đảo sa mạc  này .

Tại một nơi  giá một ga lông 4 lít xăng  rẻ như một lít nước vô chai ở Hoa Kỳ , mọi chuyện đều có thể làm được.  Thành phố sa mạc Dubai  đã tự biến đổi hòan tòan, trở thành một trung tâm quốc tế to lớn  ở Đông Bán Cầu , không thua kém Singapore và Hồng Kông  . Dubai có nhà chọc trời  cao nhất thế giới  và một khách sạn  giàu có nhất , những máy thu tiền đậu xe chạy bằng điện mặt trời,  nước ngọt khử hết mặn nước biển , trượt ski núi cao  trong nội thất, một quần đảo mới  gồm những đảo nhỏ nhân tạo .

Len lõi ở Vịnh Ba Tư, giữa Abu Dhabi và Sharjah , hai trong số 7  tiểu quốc  làm thành  Nước Emir thống nhất Ả Rập- United Arab Emirates, xa hẳn tầm rađar  của nhiều dân Tây Phương du lịch .  Dubai có vẽ xa vời,  lạ lùng , có thể nguy hiểm , dù cho Bộ Ngọai Giao Hoa Kỳ  không ra cảnh báo  và trang web Bộ nói  rằng  tội ác không phải là vấn đề ở Dubai  .

Nhà báo Susan Spano của nhật Báo Los Angeles Times, sau khi đi qua Phi trường Quốc tế  Dubai nhiều lần , đã quyết định , trên đường đi từ Âu Chấu đến Viễn Đông đến xem  thành phố đang xây dựng, trong thời gian Hội chợ  Mua Sắm - Dubai Shopping Festival  ,. khởi đầu ngày thứ năm 24 tháng giêng và kéo dài đến 24 tháng hai , 2008. Lễ hội  đón chào cuộc vui thích thú , với  pháo nổ vang, hòa nhạc và giảm gía 75 % các họa kiểu thời trang ,  châu báu nữ trang , điện tử cùng kẻ tò mò từ mọi nơi Trung Á , Phi Châu và Á Châu đến .

Mua sắm tiệm thật là to lớn,  tiết đông không khác gì mấy Los Angeles, tuy mùa hè  ở đây nóng hơn nhiều, và bà Susan Spano cho biết là không bao giờ lo ngại về an tòan cả thảy .  Thế nhưng Dubai  là một mối ngạc nhiên thật sự , một thành phố  mau lẹ , lan rộng và sáng chói , đa dạng tộc dân  như Los Angeles và siêu thực gần như  Las Vegas .   Điều này mâu thuẩn khuôn sáo , thay đổi cực kỳ , năm này tiếp nối năm tới,  mơ tưởng cao xa  và cho đến nay ,  luôn luôn có vẽ thắng  cho ai  đặt cuộc. 

Susan Spano đã  nói với Chris  O‘ Donnel, tổng giám đốc,sinh tai Úc, hảng Nakheel , một hảng địa ốc liên quan đến chánh phủ Dubai , phát triễn 4 cụm đảo nhỏ là Dubai tuồng như  không thực sự trước mắt bà .  Chris trả lời :   Bà  phải tự hỏi cái gì là thực đây  , cái gì là không thực, Los Angeles , Sydney ( Úc )  hay Dubai . Rất có thể  là tinh thần tiền phong  hiện diện ở Dubai , trong khi  đã biến mất  ở Mỹ và Úc  .

Khói mù và Gương chiếu

Một quan điểm sử học khác chính thống về Thế Chiến Thứ Hai , xa xưa :

            Những Ngày Ô Nhục hay  Khói mù và Gương chiếu      

                        G S Tôn Thất Trình

      Sau đây là quan điểm của Nicholson Baker ở sách ông viết “ Khói mù  người - Human Smoke” , Khởi sự  Thế Chiến  Thứ Hai ,  Chấm dứt Văn Minh.   

     Mọi sách cần bán chạy, nhưng Thế Chiến Thứ Hai , nhắc nhở đến chém. giết  nhạt nhẻo cái gọi là thế Chiến Thứ Nhất ( Việt Nam thời Toàn Quyền Decoux !940- 45,  đã đề cao  những người Việt dân Pháp, chết trận Thế Chiến Thứ Nhất 1914- 1918, như quan ba Đổ hửu Vị chẳng hạn , xây đài chiến sĩ Việt trận vong ở bờ sông Hương , gần trường Khải Định- Đồng Khánh  mà nhà thơ Tố Hửu khi còn tinh thần quốc gia , chưa thờ ma Sô Viết, đã mĩa mai : “ bỏ thân những tưởng vì non nước, đâu biết mình riêng đã dối mình . “ Đúng vậy sách  đặc biệt  khó bán chạy .  Thế nhưng tổng thống Hoa Kỳ Roosevelt và thủ tướng Churchill đã  khéo léo,  những láo tóet  hai người thốt ra vẫn còn tồn tại mãi với chúng ta cho đến nay, theo  lời Mark Kurlansky, biên tập viên nhật báo The Los Angeles Times.

           

Ung Thư

Theo dõi tiến bộ khảo cứu sinh học :

     Nói chuyện với  nhà Giải mã Gen ( e ) Francis Collins, Giám đốcViện Khảo cứu QuốcGia ( Hoa Kỳ ) Hệ Gen Người,  hiện đang tụ điểm vào Ung Thư

                         G S Tôn thất Trình

             Tiến sỉ ( bác sĩ ) Francis Collins là một kẻ săn bắn gen .  Vào thuở mới làm sự nghiệp, ông tìm ra những gen  trách nhiệm  bệnh Xơ vữa nang – cystic fibrosis và bệnh Huntington ( KHPT đã nói về hai lọai bệnh này từ hơn 10 năm nay, số … ) . Sau đó ông điều khiển Dự án Hệ Gen Người . Dự án này đã trình bày vào năm 2000, một bản thảo  của gần 22 000 gen  chứa trong DNA con nguời . Mới gần đây, ông đã  hòa giải niềm xác tin khoa học với tin tưởng tôn giáo, ở sách “ Ngôn ngữ của Thượng Đế - the Language of God “ .  Sau đây là câu hỏi của nhà báo Karen Kaplan  và trả lời của tiến sĩ  Francis Collins,  của viện khảo cứu tại Bethesda , bang Maryland, khi Collins đến nhận   giải thưởng khai mạc của viện Will Roger mới đây , tại thành phố Los Angeles   về  khảo cứu ( ung thư ) phổi .

Sắt, thép và Nhôm

Nhân  khởi sự công nghiệp xây cất thành phố “ mới “ khang trang, khu phố tân trang đô thị cho 50 triệu thị dân Việt Nam  ( hiện nay khỏang 25 triệu ),  thử  lạm bàn  về :

Tiến triễn hai công nghiệp  xây cất căn bản sắt thép và nhôm ở Việt Nam :        

GS Tôn thất Trình

            Phát triễn đô thị mới là khuynh huớng cần thiết cho mọi xã hội  đang vươn lên theo đà giảm bớt  dân nông thôn (  dự trù  nông thôn chỉ còn 40-50 % dân , thay vì 70- 75% hiện nay, nghĩa là phải tìm  nơi ăn chốn ở cho 50 triệu dân đô thị mới, cũ . Công nghệ hóa và dich vụ hóa xứ sở, nhất là ở các nước Á Châu ngày nay  , sau giai đọan tự túc thực phẩm  ( mà ở Việt Nam đã phải cần qúa lâu , trên 20 năm từ 1975 đến 1995   mới thực hiện, sau khi  nội chiến chấm dứt ),  phát triễn nông nghiệp xuất khẩu : gạo , rồi đến cà phê , cao su , thủy sản , hột điều , tiêu, trà… , chưa thành công bao nhiêu về các thực phẩm khác  như khoai mì chẳng hạn, trái cây rau -đậu và chỉ  mới khởi sư ngành hoa cắt cành , Thái Lan đã làm từ lâu .

Kiến trúc tân thời

Đôi chút kiến thức thô thiễn về quan niệm kiến trúc tân thời , hậu cận đại  thế giới cho xây cất , đô thị hóa cho 25-50 triêu  ( ? ) dân Việt tỉnh thành mới cũ tương lai, nhân dịp :

 Kiến trúc sư Pháp Jean Nouvel  đọat giải Pritzker  năm 2008

                     G S Tôn Thất Trình

Có lẽ đã đến lúc Việt Nam hòa nhập theo trào lưu kiến trúc Thế giới, Á Châu chăng?

 Chúng ta , ngoài thời kỳ Pháp thuộc , chỉ biết mô phỏng kiến trúc Tàu , đặc biệt thời nhà Thanh , điển hình nay là nhà hồi môn cho con gái của triệu phú tư bản đỏ ở Nghệ An. Thập niên 1950 , du học ở Pháp,  may mắn được ở khu cư xá đại học ngoai ô Paris Cité Universitaire, có một bạn Việt đươc  ở gần Nhà Thụy Sĩ- Maison Suisse , nên quan sát được nhiều lần chi tiết xây cất  phái  Cận Đại Le Corbusier, nổi tiếng thế giới lúc bấy giờ  . 

Thập niên 1960,   mục kích nghệ thuật Âu -Á hòa hợp hơn, điển hình là Dinh Độc Lập , nay là dinh Thống Nhất ?  do  cố kiến trúc sư  Ngô viết Thụ,  đọat giải khôi nguyên La Mã năm 1954 ( ? ), Pháp , ở Paris họa kiểu và hoàn tất 1962-65 .

Dấu tích di truyền hệ gen

Lạm bàn  một hiểu biết  tiến bộ  kỷ thuật công nghệ sinh học , y khoa, chuẩn định dấu tích di truyền  hệ gen mỗi người  “ .   Tôn thất Trình)

DNA bạn trong chip (vi xử lý ) có nghĩa gì đây ?

Bạn  đã nghe đến các dấu chuẫn – makers  những bệnh tật mới , mỗi tuần trên báo  chí Âu Mỹ ngày nay . Lý do  ? các nhà khoa học  nay đã có những dụng cụ gây ấn tượng mạnh mẽ , làm chip di truyền genotýp,  gia tốc tìm kiếm  xuyên qua hàng trăm ngàn  biến thiên di truyền.

                        Tóm tắt tất cả di truyền bạn gói trong một chip computer 

      Hai năm vừa qua,  khám phá gen tăng theo một sác xuất lũy thừa,  nhờ phần lớn vào tiên tiến kỷ thuật gọi là chip di truyền genotýp. Những bệ nhỏ bằng gương hay bằng silicon này  làm công việc phân tích cùng lúc, hàng  trăm ngàn biến thiên , hiện diện ở hệ gen nguời , trở nên mau lẹ, dễ dàng.

            Màn hình dò ra thay đổi chỉ một  ngữ vững duy nhất , trong mã số  DNA , tên là đa dạng nucleotide duy nhất – single nucleotide polymorphisms ,viết tắt là SNP, đọc là xì níp - snip. SNP,  hành động như những cột trụ tín hiệu .,suốt  dọc cả hệ thống gen .  Chúng giúp những nhà khảo cứu  qui định dịch bản nào  một gen, có được trên một người . cũng như những gen nào liên kết tới bệnh tật.

         

Thuốc chánh nhãn hiệu- brand name

Thuốc chánh nhãn hiệu- brand name có tốt hơn thuốc tương thích chung - generic không ?        

              Tôn thất Trình 

Theo thống kê, năm 2007, ngành công nghệ Tây dược- thuốc Tây  đã thõa mãn được 51 % nhu cầu nước Việt Nam, và sự phân phối cũng mở rộng  đến trên 39 000 tiệm, cứ  10 000  dân thì có 4.58 tiệm thuốc phục vụ . Hội dựợc phẩm Việt Nam  cho biết mức gia tăng hiện nay là 14-15 % một năm, nhưng tính theo đầu người chỉ mới là 15 đô la Mỹ năm 2007 , tuy đã gấp đôi con số 2003 , khoảng 7.6 đô la cho mỗi người .  Trị giá dược phẩm năm 2015,  sẽ là 2.4- 3.5 tỉ đô la .Việt Nam nhập khẩu dược phẩm đẳng cấp cao từ Pháp  và các nước Âu Châu,  dược phẩm đẳng cấp trung bình từ Hàn Quốc , Nhật Bản và Mã Lai Á , dược phẩm đẳng cấp thấp từ Trung Quốc, Thái Lan,  Ấn Độ.

Mức an tòan các thuốc sinh học công nghệ

Tiếp theo các thuốc gê nê ric dễ làm, (  một vài lọai thuốc kháng sinh, tỉ như amoxylin rẽ tiền, nhập khẩu từ Úc Châu, Việt Nam có thế chế tạo tương lai trong nước rẽ tiền hơn, khi ngành  công nghệ hóa học nước nhà tiến triễn  khá hơn, cập nhật hơn)

Có nên nhân nhựợng  mức an tòan các thuốc  sinh học công nghệ kỷ thuật sinh   học không ?

                     Tôn thất Trình

Mức phức tạp của những thuốc tây  mới này  có nghĩa là bắt chước , sao  chép chúng rất nguy hiểm đó .

   Một máy bay đồ chơi – toy plane, chỉ gồm vài bộ phận . Máy bay phản lực chở hành khách Boeing 747  có đến vài triệu bộ phận.  Không rỏ công nghệ ráp máy bay phản lực, hảng  Nhật Misubisshi vừa dự định  làm ở Việt Nam,  gồm bao nhiêu bộ phận, sản xuất được trong nước ( ? ) . Các máy bay đồ chơi  nhỏ bé,  kiểu mẩu đơn giản, trong khi máy bay 747 to lớn là lọai máy bay hiệu năng cao ,  bay trên 500 dặm Anh một giờ- mph , chứa hàng ngàn hệ thống  thành phần họat động cùng nhau.  Máy bay đồ chơi  tốn  chừng vài đô la Mỹ , vì rất dễ chế tạo .  Máy bay 747  tốn khỏang 225 triệu đô la Mỹ,  vì tính chất phức tạp , thử nghiệm cao lớn , và  khẩn thiết cần bảo đảm an tòan

Canh nông thế giới

Đôi chút cập nhật hiểu biết canh nông thếgiới ( G S Tôn Thất Trình )

1-      Sửa dê  công nghệ di truyền tốt hơn công thức sửa cho em bé ?

Đối với các bà mẹ không cho con bú được hay sợ truyền vi trùng HIV cho con cái , sửa dê bổ dưỡng thêm có thể là một thay thế tốt nhất . Các nhà khoa học  ở Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã làm  công nghệ di truyền  dể mang theo một gen người cho protêin 

lactoferrin , bình thường chỉ thấy nồng lượng cao  ở sửa vú mẹ .  Protêin không chứa trong công thức chế tạo sửa em bé – baby formula  là cực  ( quan ) trọng  vì bảo vệ em bé  chống lại vi khuẩn  và virus , khi hệ thống miễn nhiễm em bé chưa trưởng thành.  Vài năm tới , các nhà khoa học nhắm  tích trữ một trang trại  các dê công nghệ di truyền, sẽ làm ra sửa bổ dưỡng thêm cho các làng xã nông thôn , giúp hạ bớt tỉ lệ lây nhiễm và chết chóc ở các sửa công thức chế tạo cho em bé . 

Hoa Kỳ ngày mai .

 Biết rỏ hơn  Hoa Kỳ tương lai, mới mong tìm thế đứng tương lai  cho Việt Nam chăng ? : 

            Khí thế sức manh Hoa Kỳ ngày nay và ngày  mai

                        G S Tôn Thất Trình

 Chúng tôi đã thô thiễn trình bày sức mạnh Trung Quốc ngày nay ( Định Hướng số 49, mùa Xuân 2007 và trên nhiều trang web - forum Việt kiều Canada, Phi Luật Tân v.v…). nay cũng xin cố gắng trình bày hiểu biết thô thiễn của chúng tôi về sức mạnh  Hoa Kỳ ngày nay và tương lai .

             Hoa Kỳ không còn ngự trị đơn cực chánh trị quốc tế  nữa

            Tuy rằng trên thế giới ngày nay, Hoa Kỳ vẫn còn là một tập hợp  quyền lực lớn nhất  và duy nhất.  Mỗi năm,  Hoa Kỳ chi tiêu  hơn 500 tỉ - billion đô la Mỹ cho quân sự,  và hơn 700 tỉ nếu thêm vào đó  các hành quân ở Afghanistan và Iraq hay vẫn rêu rao là  lực lượng lục quân , không quân và hải quân Hoa Kỳ mạnh nhất thế giới . Kinh tế Hoa Kỳ  có GDP khỏang 14 ngàn tỉ - trillion đô la, cũng lớn nhất thế giới .  Hoa Kỳ  là nơi  có nguồn văn hóa chánh ( qua phim xi nê và ti vi ), thông tin và sáng chế . 

            Thế nhưng,  những điều này vẫn không  che dấu nổi  suy thóai tương đối  vị trí Hoa Kỳ trên thế giới ,  một gia giảm quyền lực ảnh hưởng và độc lập tuyệt đối .

Freeman Dyson

Định hướng tương lai Khoa học, Kỷ thuật ?  theo :

Quan điểm khác thường của  nhà Tóan học, Vật lý học Lý thuyết và Tương lai học Freeman Dyson

G S Tôn Thất Trình

Freeman Dyson là giáo sư danh dự - professor emeritus Viện Nghiên cứu Tiên tiến , viện đại học uy tín Princeton, bang New Jersey , Hoa Kỳ. Đã có vài người Việt Nam tốt nghiệp   hay  làm  hậu tiến sĩ khảo cứu plasma nguyên tử ở đai học Princeton này.

Giáo sư Dyson đã nghiên cứu các lò khảo cứu hạt nhân, Vật lý  trạng thái rắn đặc – solid –state physics ,từ tính sắt , vật lý học thiên thể - astrophysics và sinh học. Ông đã thống nhất  ba dịch bản về điện động lực học hạt lượng – quantum electro dynamics,  do ba nhà khoa học phát minh là Peynman , Schwinger và Tomonaga .   Ông cũng đã họat động ở  Dự án Orion , nghiên cứu du hành giữa các hành tinh  bằng phi thuyền ,chạy nhờ bùng nổ hạt nhân . Đề nghị của ông Cầu tròn Sinh học nhân tạo , thường được mệnh danh là cầu tròn Dyson Sphere , thu gọp năng lượng của một ngôi sao  và cung cấp cho chúng ta một chứng cớ  hiện diện của “ Đời sống Ngòai địa cầu – Alien Life “.  Đề nghị này đã cảm hứng nhiều truyện  khoa học ảo tưởng, phim xi nê ,  trò chơi , và ngay cả một đoạn “ Lối mòn Ngôi Sao- Star Trek “ trong đó sự nghiệp thuyền sao – starship enterprise đối đầu với  một dích bản ti vi của  “ Cơ cấu Mega Lý thuyết “ Dyson nghĩ ra . Lúc rày, Dyson  đang nghiên cứu một vấn đề  ông nghĩ rằng ông sẽ không hòan tất được . Dyson năm nay 84 tuổi đời .

Điện hạt nhân

Cập nhật quan điểm mới về điện hạt nhân , có lẽ Việt Nam nên theo dõi kỷ hơn nữa , khi dự liệu làm  nhà máy điện hạt nhân ở Ninh Thuận ,. nhờ Ấn Độ ( Tata Corp. ) giúp đở khai thác mỏ uranium ở các vùng đất hiếm ( Lai Châu – Sơn La ? ),  và Hoa Kỳ chuyễn đổi các thanh châm lò nguyên tử có thể làm plutonium , thành thanh châm chỉ dùng được làm điện hạt nhân, ở  lò nguyên tử Đà Lạt: 

            1- Các nhà Xanh - Green Môi Sinh cho là điện hạt nhân tốt cho Hoa Kỳ hơn

            Giá dầu thô , khío dầu lên quá cao , nên  một số nước Âu Châu chống dùng than đá thải C0 2  hâm nóng địa cầu như Đức Quốc , nay lại đề xướng dùng than xấu , nhiều ẩm độ là lignite vùng Rhur  ,gần Alsace Lorraine ( Pháp )  chạy nhà máy điện . Cũng như Hoa Kỳ ( chánh quyền Bush ) , Ấn Độ , Trung Quốc …cương quyết tiếp tục xây dựng nhà máy điện chạy bằng than đá . Nhắc lại là Ấn Độ hỏi mua than đá anthracite của Việt Nam, và mới đây có tin là tham nhũng đã làm tan biến 10 triệu tấn than đá miền Bắc sang Trung Quốc ( ? ) , báo chí bên nhà đã phanh phui .